Tự đo và vẽ lại căn nhà: dụng cụ tối thiểu, trình tự và bốn lỗi hay gặp

Muốn tra cứu bất cứ điều gì về căn nhà mình — hướng, kích thước, chỗ đặt đồ — thì trước hết phải có một bản vẽ của chính nó. Bản vẽ của chủ đầu tư thì hay thất lạc, và nhiều nhà xây lâu năm chưa từng có bản nào.

Tự đo và vẽ lại là việc làm được trong một buổi, bằng dụng cụ rẻ tiền. Bản vẽ ấy dùng được nhiều năm: mua đồ, kê lại phòng, sửa nhà, hoặc đưa cho thợ xem.

Bộ dụng cụ tối thiểu

• Một thước dây năm mét — đủ cho phần lớn phòng trong nhà ở.
• Giấy kẻ ô và bút chì, tẩy — vẽ tay dễ sửa hơn vẽ trên máy.
• Điện thoại cho la bàn và chụp ảnh từng góc.
• Một người phụ giữ đầu thước — đo một mình dễ sai ở phòng lớn.
• Máy đo khoảng cách bằng tia nếu có thì nhanh hơn, nhưng không bắt buộc.

Trình tự đo cho khỏi rối

1. Vẽ phác cả tầng trước, không cần đúng tỉ lệ, chỉ cần đúng thứ tự các phòng.
2. Đo chu vi từng phòng theo một chiều cố định, ví dụ luôn đi theo chiều kim đồng hồ.
3. Ghi số ngay lên bản phác tại chỗ, đừng nhớ rồi ghi sau.
4. Đo cửa và cửa sổ: bề rộng, và khoảng cách từ mép cửa tới góc tường gần nhất.
5. Đo chiều cao: trần, bệ cửa sổ, chiều cao ổ điện.
6. Cuối cùng vẽ lại sạch sẽ lên giấy kẻ ô theo tỉ lệ, dùng số đã đo.

Vẽ theo tỉ lệ trên giấy kẻ ô

• Chọn một ô bằng bao nhiêu, ví dụ một ô là hai mươi phân, rồi ghi ngay lên góc giấy.
• Giữ nguyên tỉ lệ đó cho cả bản vẽ — đổi giữa chừng là bản vẽ hết dùng được.
• Vẽ tường bằng hai nét song song để thấy được độ dày thật.
• Cửa vẽ kèm cung tròn chỉ chiều mở, giống bản vẽ kỹ thuật.
• Ghi số đo lên từng đoạn tường chứ đừng chỉ dựa vào hình vẽ.
• Chừa mép giấy để ghi chú, sẽ cần nhiều hơn mình tưởng.

Bốn lỗi đo hay gặp

• Đo từ mép chân tường thay vì mặt tường — chênh vài phân mỗi bên, cộng lại thành lệch thật.
• Thước võng ở phòng dài cho số lớn hơn thực tế; kéo căng và giữ ngang.
• Quên rằng phòng không vuông góc — nhà cũ nhất là nhà tự xây hay lệch.
• Không ghi đơn vị, rồi sáu tháng sau không biết số đó là phân hay li.
• Cách kiểm phòng có vuông không: đo hai đường chéo, chênh nhau nhiều là phòng lệch.

Ứng dụng đo bằng điện thoại: dùng tới đâu

• Tiện để ước lượng nhanh, nhưng sai số thường lớn hơn thước dây.
• Máy khác nhau cho kết quả khác nhau, nên đừng trộn số của hai máy trong cùng bản vẽ.
• Đo chỗ tối, chỗ bề mặt bóng hoặc trong suốt là nơi những ứng dụng này hay sai nhất.
• Kiểm bằng cách đo một đoạn đã biết — cạnh bàn, khung cửa — rồi so với thước.
• Số nào sắp dùng để đặt đồ hoặc đặt thợ thì đo lại bằng thước dây.

Ghi hướng cho đúng

• Đứng giữa phòng, cách xa tủ sắt, tủ lạnh, ổ điện.
• Đo vài lần ở vài chỗ rồi lấy số lặp lại nhiều nhất.
• Ghi kèm sai số, kiểu "khoảng 150 độ, lệch chừng năm độ" — trung thực hơn một con số tròn.
• Vẽ mũi tên bắc lên bản vẽ ngay, vì sau này nhìn bản vẽ không đoán ra được.
• Ghi luôn ngày đo và đo bằng thiết bị gì.

Những thứ nên ghi ngoài kích thước

1. Vị trí ổ điện, công tắc, đèn — cực kỳ hữu ích khi mua đồ hoặc kê lại phòng.
2. Chỗ ra nước và thoát nước ở bếp và nhà tắm.
3. Cục nóng, cục lạnh điều hoà và đường ống của chúng.
4. Chiều mở của từng cánh cửa.
5. Chỗ nào trần thấp hơn do dầm hoặc hộp kỹ thuật.
6. Đánh dấu mảng tường đã từng ẩm — thông tin này quý khi theo dõi lâu dài.

Đo căn hộ và đo nhà đất: khác nhau chỗ nào

• Căn hộ nằm trên một mặt bằng, đo một buổi là xong cả căn.
• Nhà nhiều tầng phải vẽ từng tầng riêng và đánh dấu cầu thang trùng vị trí giữa các tầng.
• Nhà ống cần ghi thêm giếng trời và chỗ nào thông từ tầng này lên tầng kia.
• Nhà có gác lửng thì ghi rõ chiều cao hai phần, vì đó là con số quyết định dùng được hay không.
• Sân, hiên, ban công vẽ bằng nét đứt nếu không có mái che, để phân biệt với phần trong nhà.

Làm cùng người trong nhà

1. Một người đo, một người ghi thì nhanh gấp đôi và ít sai hơn.
2. Trẻ lớn giữ đầu thước được, và đây là việc chúng thấy thú vị.
3. Người lớn tuổi thường nhớ nhà đã sửa chỗ nào — hỏi lúc đang đo thì nhớ ra dễ hơn.
4. Chia hai buổi cho nhà lớn, đo dồn một lúc thì cuối buổi hay ghi ẩu.
5. Xong thì dán bản vẽ ở chỗ ai cũng thấy một thời gian, người nhà sẽ chỉ ra chỗ mình vẽ thiếu.

Chụp ảnh kèm theo bản vẽ

• Mỗi phòng chụp bốn góc, đứng ở một góc chụp về góc đối diện.
• Chụp thêm bảng điện, đồng hồ nước, van khoá — thứ cần lúc khẩn cấp.
• Đặt tên tệp theo phòng thay vì để tên máy tự sinh.
• Cất chung một thư mục với bản vẽ đã chụp lại.
• Trang này có bài riêng về hồ sơ khẩn cấp của căn nhà — bộ ảnh này là một phần của nó.

Dùng bản vẽ này vào việc gì

1. Mua đồ — biết chắc tủ có vào vừa không, và có mở cánh được không.
2. Kê lại phòng bằng cách cắt giấy theo tỉ lệ và thử trên bản vẽ trước khi khiêng.
3. Đưa thợ xem khi hỏi báo giá — người ta hình dung nhanh hơn và báo sát hơn.
4. So sánh hai căn nhà đang cân nhắc trên cùng một tỉ lệ.
5. Giữ làm bản ghi cho việc theo dõi lâu dài: chỗ ẩm, chỗ nứt, chỗ đã sửa.

Lưu và cập nhật

• Chụp bản vẽ giấy lại và lưu ở ít nhất hai nơi.
• Ghi ngày lập lên chính bản vẽ.
• Sửa nhà xong thì cập nhật, hoặc vẽ một bản mới và giữ cả bản cũ.
• Bản cũ có giá trị riêng — nó cho biết trước đây chỗ nào có gì, hữu ích khi đục tường.
• Nhà thuê cũng nên có bản vẽ, ít nhất để mua đồ cho vừa và để trả nhà cho gọn.

Khi nào cần người có nghề

1. Định phá tường hoặc mở rộng cửa — kết cấu không phải chuyện tự đo tự quyết.
2. Cần bản vẽ nộp hồ sơ cho cơ quan chức năng hoặc ban quản lý.
3. Nhà nhiều tầng có dấu hiệu nứt, lún — dừng lại và gọi người có chuyên môn.
4. Cần bản vẽ hệ thống điện nước ẩn trong tường, việc này cần thiết bị dò.
5. Bản vẽ tự làm là để dùng trong nhà, không thay được bản vẽ kỹ thuật có người chịu trách nhiệm.

Ba việc không chờ bản vẽ

• Chuyện sức khoẻ thì đi khám.
• Hỏng hóc về điện, gas, nứt, dột — sửa ngay.
• Hạn giấy tờ, hợp đồng thì theo hạn.

Ba dòng trên lặp ở nhiều bài trong mục này, và lặp là cố ý.